Qhuba udlule kuyo nayiphi na iprojekthi enkulu yendlela kwaye uya kubona ii-silos ezinde, iibhanti zokuhambisa kunye neengxolo zomphunga: umfanekiso ocacileyo wesityalo se-asphalt. Kwabakhi bezi zakhiwo zithetha imisebenzi kunye nenkqubela phambili, kodwa kubemi baphakamisa umbuzo ongxamisekileyo —ngaba iingozi zempilo yesityalo se-asphalt ziya ngokuzolileyo kwiindawo ezikufutshane? Kwiminyaka emihlanu edlulileyo, iGoogle Trends ibonisa ukunyuka kwama-60% ekukhangelweni "kwempilo yokukhupha ukukhutshwa kwezityalo ze-asphalt," uphawu lokuba uluntu, abanini-inshorensi kunye nabatyali-mali bakamasipala bafuna ukucaciswa. Eli nqaku lidlula ngaphaya kwe-smokestack ukuze lichaze oko kuthethwa yisayensi, imithetho kunye netekhnoloji kwindawo malunga neengozi ezinokubakho kwaye, okubalulekileyo, into onokuyenza ukuba isityalo sicwangciselwe ukwakhiwa ecaleni.
Iziko lemveliso ye-asphalt exutywe ne-Hot-mix (HMA) lisebenzisa i-aggregates yokomisa kwi-300 °C kwaye liyigqume nge-bitumen. Ukudibanisa ubushushu obuphezulu, i-petroleum binders kunye ne-recycled asphalt pavement (RAP) kukhupha i-cocktail yezinto ezingcolisayo:
Ukusuka kwikhemistri ukuya kwi-epidemiology, umbuzo olandelayo ucacile: zingakanani ezi zinto ezifikelela kumgca wocingo?
Uhlalutyo olubalulekileyo luka-2020 kwi -Environmental Research ludibanise izifundo ezili-18 zomsebenzi kunye nezoluntu. Abasebenzi abaneminyaka eyi-≥ eli-10 bechaphazeleka yi-HMA babonise umngcipheko womhlaza wemiphunga onyuke ngama-34% emva kokuziqhelanisa nokutshaya. Nangona abemi bengenalo idosi efanayo, ukusondela kubalulekile. Uvavanyo lweMpembelelo yezeMpilo luka-2022 (HIA) eNorth Carolina lubonise imodeli yokusasazeka kwe-PM2.5 kwisityalo esiqhelekileyo se-300 K-ton ngonyaka kwaye lwaqikelela:
Uguqulelo? Ukuba isikolo okanye ikhaya lomntwana wakho lokuhlala ixesha elide likufutshane nesiqingatha semayile, inzululwazi ithi kukho umngcipheko ongakumbi onokwenzeka —inyani engaziwa kangako ngamabhodi okwahlulahlula iindawo.
Iindawo zokuthetha ngemizi-mveliso ziyakuthanda ukugqamisa ii-stacks ezinde kunye nezihluzi ze-baghouse zanamhlanje; zombini zikhupha ukukhutshwa kwe-curb point-source. Sekunjalo, uluhlu lwe-EPA's 2018 Hot Mix Asphalt Plants emission lutyhila ukuba ukuya kuthi ga kwi-55% yee-PAH zizonke zinokuphuma njengoko ukukhutshwa kwe-escape — uthuli lukhukuliswa ziilori, ii-hydrocarbons ziphuma kwiindawo zokugcina ezivulekileyo, kunye nomphunga wokulayisha ngaphakathi kweyadi. Abamelwane badla “ngokunuka” i-asphalt ngaphambi kokuba bayibone kuba le mithombo isezantsi ihamba ecaleni endaweni yokunyuka. Ngamanye amazwi, impumlo yakho isenokubona ingxaki ngaphambi kokuba imonitha yomgangatho womoya iyenze loo nto — kwaye ewe, eso senzo besisenziwa ngabom.
Idolophu yaseRiverside, eOregon (eyamkelwe ngabantu abangama-4 200) yajongana nesakhiwo se-HMA esicetywayo esingu-450 K-ton ngo-2019. Abemi baseka i-Clear Air Riverside engenzi nzuzo baza baxhasa nge-$12 000 yee-sensors ze-PAH eziphathekayo. Kwiintsuku ezingama-90, umyinge we-PAH emini engama-400 m ukusuka kwindawo yesityalo unyuke ukusuka kwi-7 ng/m³ (ngaphambi kokwakhiwa) ukuya kwi-27 ng/m³, ufikelela kwi-110 ng/m³ ngexesha lokunyuka kweendlela emva kwemini. Bexhotyiswe ngolu lwazi, ibhodi yesithili yala imvume yomgangatho womoya, ikhankanya "umngcipheko womhlaza wobomi bonke ongaphezulu kwe-1 kwi-10 000." Isifundo: isayensi yabemi inokuhambisa iinaliti zokulawula xa iingozi zempilo zesityalo se-asphalt zilinganiswa ngexesha langempela.
Imveliso yangaphakathi, ukufudumeza ngombane okungaphelelanga, ii-hood zokubamba umsi oluhlaza okwesibhakabhaka kunye nezongezo ezixutywe ngobushushu ezinciphisa ubushushu bemveliso ukuya kwi-230 °C zonke ii-slash emissions ngama-30–50%. I-Carbon Trust yase-UK iqikelela ukuba isityalo esikwimeko entle sinokunciphisa i-PM2.5 ngama-65% xa kuthelekiswa netekhnoloji yeminyaka yoo-1990. Sekunjalo, kwaneendawo ezikhupha umbane ophantsi kakhulu zikhupha ezinye ii-PAH; i-dose-response curve ayinayo inqaku le-zero. Ingongoma ephambili: ulawulo lobunjineli luyanciphisa kodwa aluzisusi iingozi zempilo zesityalo se-asphalt, ingakumbi kwii-receptors ezinobuthathaka ngaphakathi kwe-500 m.
Ukutshintshela kwicandelo lezomthetho, khumbula ukuba abanini-inshorensi boxanduva ngoku baxabisa ukhuseleko longcoliseko lwabavelisi be-asphalt ngama-25–30% ngaphezulu kuneshumi leminyaka elidlulileyo—into ekhuthaza ukuphuculwa ngokuzithandela.
Isayensi ithi iingozi ziyinyani, zixhomekeke kumthamo kwaye zinzima kakhulu ngaphakathi kwi-radius yeemitha ezingama-500. Ubuchwepheshe bunokunciphisa ukukhutshwa komoya ngesiqingatha, kodwa abuyicimi. Ukuqapha koluntu, idatha ecacileyo kunye nokwahlulahlula iindawo kuseyeyona nto inamandla. Ngaphambi kokuba usayine loo candelo litsha—okanye wamkele umsebenzi kwisityalo—zibuze: “Ngaba iingenelo zoqoqosho ezibonwayo zingaphezulu kokunyuka okulinganiselweyo komngcipheko womhlaza wobomi bonke?” Kuphela luluntu olunolwazi olunokulinganisela iimfuno zeziseko zophuhliso nelungelo elisisiseko lokuphefumla umoya ococekileyo.