Ilé Iṣẹ́ Àfọwọ́kọ TTM - Olùpèsè Àwọn Ohun Èlò Ìdàpọ̀ Àfọwọ́kọ àti Àtúnlò Àfọwọ́kọ Ọ̀jọ̀gbọ́n Láti Ọdún 2004.
Tí o bá ti wo ojú ọ̀nà tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ tà, tí o sì ń ṣe kàyéfì nípa ìdí tí àwọn òkè kan fi rí bí òkúta, nígbà tí àwọn mìíràn sì dà bí ẹni pé wọ́n rọrùn díẹ̀, o kò dá nìkan wà. Ìdáhùn kúkúrú ni ìlànà náà. Ojú ilẹ̀ tí a fi ewéko ṣe (tí a sábà máa ń pè ní “àdàpọ̀ gbígbóná” tàbí “ojú ilẹ̀ bítúmẹ́nì”) àti síkẹ́ẹ̀tì asphalt (AC) méjèèjì wá láti inú ìdílé kan náà—òkúta, iyanrìn, ẹ̀kún àti bítúmẹ́nì—ṣùgbọ́n ìwọ̀n, ìṣàyẹ̀wò ìwọ̀n otútù àti ìṣàyẹ̀wò dídára yàtọ̀ síra. Lílóye àwọn àlàfo wọ̀nyí ni ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ sí yíyan àṣàyàn tí ó tọ́ fún ibi ìdúró ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ rẹ, ọ̀nà ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ tàbí ọ̀nà pàtàkì.
A máa ń ṣe ojú ilẹ̀ tí a fi ewéko ṣe ní ìwọ̀n otútù tó kéré sí i, tó sábà máa ń wà ní ìsàlẹ̀ 30–40 °C sí ìsàlẹ̀ ti kọnkírítì asphalt àdàpọ̀ gbígbóná. Ìwọ̀n otútù tó kéré sí i máa ń dín lílo epo kù, ó máa ń dín ìtújáde CO₂ kù sí 15%, ó sì máa ń jẹ́ kí bitumen má baà gbó ní àkókò tí kò tó. Agbára AC, ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, a máa ń dapọ̀ mọ́ 150–170 °C; ooru tó pọ̀ sí i yìí máa ń jẹ́ kí àwọn onímọ̀ ẹ̀rọ tó lágbára gan-an fẹ́ràn ìrìnàjò tó pọ̀ ní àárín gbùngbùn ìpínlẹ̀. Nítorí náà, tí ìdúróṣinṣin bá ga lórí ètò rẹ, o lè tẹ̀ sí ojú ilẹ̀ tí a fi ewéko ṣe, nígbà tí àwọn ojú ọ̀nà tó ga sí i ṣì ń fi AC ṣe àmì sí i.
Ohun tó tẹ̀lé e ni egungun òkúta. AC lo àdàpọ̀ tó nípọn, tó sì ní ìpele tó dára tó sì máa ń mú kí afẹ́fẹ́ má pọ̀ (tó sábà máa ń jẹ́ 4–6%). A lè fi ààlà sí ojú ilẹ̀ tàbí kí a “ṣe ààlà sí i” láti ṣẹ̀dá aṣọ ìbora tó ní ihò. Agbára yìí ń ran omi lọ́wọ́ láti máa ṣàn ní ẹ̀gbẹ́, ó ń gé ìfọ́ àti fífọ́n omi nígbà tí ojú ọjọ́ bá rọ̀. Ṣùgbọ́n, ẹ mọ̀, àwọn ààlà tó ní àfikún wọ̀nyẹn tún lè jẹ́ kí afẹ́fẹ́ àti ọ̀rinrin wọlé, nítorí náà agbára rẹ̀ lè gùn ún àyàfi tí a bá lo àwọn ohun tí a fi polymer ṣe àtúnṣe. Ní kúkúrú, AC nípọn jù; ojú ilẹ̀ tó ní àdàpọ̀ ewéko ní ìpele tó dára jù pẹ̀lú ìṣàn omi.
Nítorí pé ojú ilẹ̀ tí a fi ewéko ṣe máa ń tutù díẹ̀, ó nílò bitumen díẹ̀ sí i (nígbà gbogbo 5.5–6.0% nípa ìwọ̀n) láti rí i dájú pé ó ṣeé ṣiṣẹ́. AC máa ń sún mọ́ 4.5–5.0%. A lè fi rọ́bà tàbí SBS polymers ṣe àtúnṣe àfikún ohun èlò ìdìpọ̀ nínú àwọn àdàpọ̀ ewéko láti padà láti inú àwọn ìfọ́ ooru. Ní ọ̀nà mìíràn, AC gbára lé agbára gíga rẹ̀ láti yọ ìfọ́ kúrò nínú ìfọ́ tí àwọn ọkọ̀ akẹ́rù 40-ton fà. Kókó pàtàkì: bí ojú ọjọ́ rẹ bá yípadà láti 0 °C sí 40 °C, àdàpọ̀ ewéko tí ó ní polima lè gbà ọ́ lọ́wọ́ àwọn orí fífó ní ojú ọ̀nà.
Àkókò jẹ́ owó, pàápàá jùlọ lórí àwọn ọ̀nà ìlú. Ojú ilẹ̀ tí a fi ewéko ṣe máa ń tutù kíákíá, èyí tí ó túmọ̀ sí wípé o lè ṣí ọ̀nà náà sílẹ̀ fún àwọn ènìyàn láàárín wákàtí méjì. Ace le gba wákàtí mẹ́rin sí mẹ́fà kí ó tó dé agbára ìfúnpọ̀ tí a nílò. Àwọn ìgbìmọ̀ ìlú fẹ́ràn ìyípadà kíákíá; àwọn ilé iṣẹ́ ètò ìrìnnà kórìíra ìyípadà ìyanu. Síbẹ̀, má ṣe gbàgbé pé ìtútù kíákíá tún máa ń dín fèrèsé kù fún ìfúnpọ̀, nítorí náà àwọn òṣìṣẹ́ gbọ́dọ̀ wà, bíi, lórí eré A-game wọn.
Ẹ jẹ́ ká sọ̀rọ̀ nípa owó dọ́là fún mítà onígun mẹ́rin fún ọdún mẹ́wàá. Ojú ilẹ̀ tí a fi ewéko ṣe sábà máa ń dínkù sí 8–12% ní iwájú nítorí pé ìwọ̀n otútù tó lọ sílẹ̀ túmọ̀ sí pé owó agbára rẹ̀ dínkù. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn òfo afẹ́fẹ́ rẹ̀ lè mú kí ìfàsẹ́yìn yára sí i, nítorí náà, ìbòrí ìdábòbò ní ọdún karùn-ún wọ́pọ̀. AC ní owó ìnáwó tó ga jùlọ ní ìbẹ̀rẹ̀ ṣùgbọ́n ìtọ́jú tó kéré síi. Nínú àwọn ohun èlò tó wúwo, ìgbésí ayé AC lè ju ogún ọdún lọ pẹ̀lú ìtúnṣe díẹ̀. Fún àwọn ibi ìtura ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ tó rọrùn, ojú ilẹ̀ tí a fi ewéko ṣe lè dé ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí o bá ń ṣọ́ra fún ìdènà ìfọ́. Ṣe ìṣirò iye tí ó wà ní net-present-value, ìwọ yóò sì rí àwọn flip-flops tó borí, èyí tó sinmi lórí bí ọkọ̀ ṣe ń kó ẹrù.
Àwọn olùgbé ìlú kò fẹ́ràn ariwo taya. Ojú ilẹ̀ tí a fi ewéko ṣe tí kò ní ìpele púpọ̀ lè dín ariwo taya àti ojú ọ̀nà kù sí 3–5 dB(A) ní ìfiwéra pẹ̀lú AC tí ó nípọn. Ìṣàn yẹn tó láti yí ariwo yìnyín padà sí ariwo ẹ̀yìn, èyí tí ó ń mú kí oorun sunwọ̀n sí i fún àwọn yàrá ìsùn ilé kejì. Àwọn ìgbìmọ̀ àdúgbò tí wọ́n ń lépa “àwọn ètò ìṣiṣẹ́ tí ó dákẹ́ jẹ́ẹ́” ń fi kún ìpele orí ilẹ̀ tí a fi ewéko ṣe fún ìdí yẹn gan-an. Ṣùgbọ́n rántí pé, ìrísí ojú ilẹ̀ náà lè dí àwọn èérí; fífọ gbogbo ìgbà ìrúwé mú kí ohùn náà dùn.
Ní Gold Coast, Queensland, fífẹ̀ M1 lo ọ̀nà ìfàmọ́ra tí a fi pólímà ṣe tí a sì fi pólímà ṣe. Lẹ́yìn mílíọ̀nù márùn-ún ESAL (àwọn ẹrù axle tí ó dọ́gba), ojú ilẹ̀ náà fi ìjìnlẹ̀ rut tí kò tó 2 mm hàn, ó sì borí ààlà ìpínlẹ̀ náà ti 5 mm. Ní àkókò kan náà, ìdàgbàsókè A14 Cambridge sí Huntingdon ti UK dúró pẹ̀lú stone-mastic AC nítorí pé ó ní agbára gíga (≥ 8 000 MPa) tí a nílò fún ọkọ̀ 60 000 lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀. Àwọn kọ́ńtínẹ́ǹtì méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, àwọn ìtàn àṣeyọrí méjì—ẹ̀rí pé àyíká jẹ́ ọba.
Àwọ̀ ilẹ̀ tí a fi ewéko ṣe máa ń borí CO₂ tí a fi ewéko ṣe, ṣùgbọ́n AC máa ń jà padà lórí àtúnlò. Ó rọrùn láti dapọ̀ tó 30% Asphalt Pavement (RAP) mọ́ AC nítorí pé àwọ̀ ilẹ̀ tuntun náà máa ń mú kí bitumen tó ti pẹ́ gbóná dáadáa. Àwọ̀ ilẹ̀ tí a fi ewéko ṣe, tí a ṣe ní iwọ̀n otútù díẹ̀, lè ṣòro láti yọ́ àwọ̀ ilẹ̀ àtijọ́ náà pátápátá, nítorí náà, a sábà máa ń fi àwọ̀ ilẹ̀ RAP sí 15%. Tí o bá nílò láti dé ipò ètò àtúnlò tó jẹ́ 30%, AC ni ọ̀nà tó dára jù. Ní apá kejì, àwọn àfikún àdàpọ̀ gbígbóná máa ń pa àlàfo yẹn dé kíákíá.
Mu awọn oniyipada mẹta yẹn wa si ipade apẹrẹ atẹle rẹ ati pe iwọ yoo dinku akoko yiyan nipasẹ idaji.
Níkẹyìn, ìbéèrè náà “báwo ni ojú ilẹ̀ tí a fi ń dapọ̀ mọ́ igi ṣe yàtọ̀ sí kọnkírítì asphalt?” bẹ̀rẹ̀ sí í yí padà sí iwọ̀n otútù, òfo àti ìfẹ́ ìtọ́jú fún ìgbà pípẹ́. Yan èyí tí ó bá àwọn KPI tí o ń lò mu, ojú ọjọ́ àti ìdúróṣinṣin rẹ, o kò ní ṣe àṣìṣe púpọ̀.